Między migracją a dezinformacją – wspólna przestrzeń dialogu

Helsińska Fundacja Praw Człowieka (HFPC) od ponad trzydziestu lat działa na rzecz propagowania praw człowieka jako podstawy funkcjonowania państwa i społeczeństwa. Szczególnym obszarem aktywności Fundacji są prawa migrantów i uchodźców oraz działania rzecznicze i edukacyjne wspierające grupy narażone na wykluczenie. W ostatnich latach jednym z kluczowych wyzwań dla HFPC stała się potrzeba skuteczniejszego reagowania na zjawiska dezinformacji i populistycznych narracji uderzających w prawa człowieka. M.in. narracje populistyczne i antymigracyjne, często o charakterze manipulacyjnym lub wprost fałszywym, utrudniają prowadzenie rzeczowej debaty społecznej i osłabiają solidarność społeczną. HFPC chce z większą skutecznością reagować na te zjawiska, posługując się językiem i narzędziami skutecznymi w świecie nowych mediów. Organizacja chce rozwijać się w kierunku budowania odporności na dezinformację, pogłębiania współpracy z organizacjami fact-checkingowymi oraz nabywania wiedzy o możliwościach wykorzystania nowoczesnych narzędzi OSINT (open-source intelligence). Mimo kontrowersyjności narzędzi AI, należy rozważyć ich potencjalne użyteczne zastosowania i wzmacniać zespołowe kompetencje przyszłości.

Partnerem idealnym w tym zakresie jest Stowarzyszenie Pravda - niezależny zespół antydezinformacyjny analizujący treści w polskim i anglojęzycznym internecie, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru komunikacji kryzysowej i społecznej. Eksperci Pravdy prowadzą fact-checking, badają dyskursy społeczne i opracowują strategie komunikacyjne dla organizacji społecznych. Ich działania dotykają również wątków migracyjnych - np. obalania fałszywych twierdzeń o rzekomym "zatajaniu przestępstw imigrantów", czy kosztach opieki nad cudzoziemcami. Dzięki współpracy z Pravdą, HFPC zyska bezpośredni dostęp do know-how z zakresu monitorowania i neutralizowania dezinformacji, a także poznania praktyk komunikacyjnych skutecznych w sieciach społecznościowych. Wymiana doświadczeń bezpośrednio wesprze HFPC w wyżej opisanych kierunkach rozwoju. Fundacja wzmocni swoją zdolność łączenia wiedzy prawnej z narracją zrozumiałą społecznie, co zwiększy skuteczność jej działań rzeczniczych i edukacyjnych oraz nauczy się stosować metody weryfikacji informacji (OSINT) i analiz narracji w mediach.

HFPC wniesie do współpracy przede wszystkim ekspertyzę prawną w zakresie prawa uchodźczego i migracyjnego, którą jest zainteresowany Partner. Obejmuje ona wieloletnie doświadczenie praktyczne i rzecznicze, w tym wiedzę o specyficznych realiach występowania przed organami (SG, Urząd do spraw Cudzoziemców) oraz znajomość procesów legislacyjnych i politycznych, co pozwoli Partnerowi lepiej rozumieć kontekst działań w sferze publicznej.

W ramach projektu HFPC poprowadzi warsztaty dla zespołu Pravdy na temat najczęściej zniekształcanych w debacie publicznej i przekazie medialnym instytucji prawa migracyjnego i uchodźczego. Przedstawione zostaną regulacje prawne, statystyki oraz obserwacje z prowadzonych spraw. Dzięki temu partner zyska wiedzę, która pozwoli mu jeszcze precyzyjniej reagować na błędne narracje dzięki zwróceniu uwagi na manipulacje niedostrzegalne dla osób niezajmujących się dogłębnie dziedziną migracji.

Podstawową motywacją Fundacji jest zatem chęć podniesienia kompetencji zespołu i instytucjonalnego wzmocnienia HFPC poprzez wymianę doświadczeń z organizacją o innym, uzupełniającym profilu działania. Obie organizacje dostrzegają, że obecne nastroje społeczno-polityczne wymagają wspólnego działania. Wzrost populistycznych i antymigracyjnych narracji w Polsce oraz w innych Państwach Członkowskich UE powoduje, że rzetelne informowanie o prawach człowieka wymaga skoordynowanej reakcji organizacji społecznych. Współpraca HFPC i Pravdy pozwoli połączyć doświadczenie prawnicze z kompetencjami fact-checkingowymi i komunikacyjnymi, tworząc nową płaszczyznę współdziałania w obronie praw człowieka i wolności słowa.

HFPC nie ma historii wcześniejszej współpracy z organizacją Pravda, jednak Fundacja od lat podejmuje działania edukacyjne i rzecznicze dotyczące migracji, uchodźstwa i przeciwdziałania mowie nienawiści. Dotychczas jednak reagowała na dezinformację głównie poprzez publikowanie stanowisk i analiz prawnych. Projekt z Pravdą pozwoli poszerzyć ten model o nowoczesne, oparte na danych podejście komunikacyjne - integrujące wiedzę prawną z językiem i formatami skutecznymi w przestrzeni cyfrowej.